Gervigreind í framhaldsskólum
Hvernig er gervigreindarnotkun í íslenskum framhaldsskólum og hvað þarf til að taka næstu skref?
Frá tilraunum yfir í markvissa innleiðingu
Fréttir
Hvernig er gervigreindarnotkun í íslenskum framhaldsskólum og hvað þarf til að taka næstu skref?
Í ágúst bauð APRÓ kennurum, stjórnendum, ráðgjöfum og öðrum sem koma að skólastarfi til samtals um notkun gervigreindar í íslenskum framhaldsskólum. Markmiðið var ekki að halda almenna kynningu á gervigreind heldur að heyra raunverulega reynslu úr íslensku skólastarfi, hvað er þegar verið að prófa, hvað hefur gengið vel, hvaða áskoranir hafa komið upp og hvað getum við lært hvert af öðru. Það kom fljótt í ljós að gervigreind er ekki lengur framtíðarhugsun fyrir skólakerfið. Kennarar og nemendur eru þegar að nota tæknina og víða er verið að prófa nýjar leiðir í kennslu, námsefnisgerð, verkefnavinnu og endurgjöf.
Spurningin er því ekki hvort gervigreind verði hluti af skólastarfi í auknum mæli heldur hvernig við nýtum hana á ábyrgan og markvissan hátt í nútíma skólakerfi.
Ný verkfæri kalla á nýja hæfni
Gísli Ragnar Guðmundsson hjá Almannarómi og fjallaði um hvernig gervigreind er að breyta forsendum náms og kennslu. Ein af spurningunum sem hann varpaði fram var einföld en mikilvæg:
„Hvað getur kennari eða nemandi nú prófað sem áður hefði krafist meiri tíma eða sérfræðiaðstoðar?“
Eftir því sem auðveldara verður að framleiða texta, greiningar og annað efni verður um leið mikilvægara að horfa til þeirrar hæfni sem liggur að baki: dómgreindar, fagþekkingar, gagnrýninnar hugsunar og getu til að meta og sannreyna niðurstöður. Sama þema kom skýrt fram í reynslu kennara. Tinna og Fríða frá Fjölbrautaskólanum í Garðabæ bentu á að nemendur þurfi meðal annars að læra að orða góðar spurningar, meta svör gervigreindar með gagnrýnum hætti, vinna með tækninni og taka áfram ábyrgð á því sem þeir skila. Gervigreindin verður þannig ekki staðgengill nemandans eða kennarans heldur nýtt verkfæri sem kennarar og nemendur þurfa að læra að nota.
Raunveruleg notkun er þegar hafin
Á viðburðinum voru sýnd fjölbreytt dæmi um hvernig kennarar eru nú þegar farnir að nýta gervigreind í starfi. Tinna og Fríða hjá Fjölbrautaskóla Garðabæjar sýndu meðal annars hvernig þær hafa notað tæknina við verkefnahönnun, gerð matskvarða, endurgjöf og sérsniðin spjallmenni sem þekkja námsefnið og geta leiðbeint nemendum án þess að leysa verkefnin. Bogi Ragnarsson sýndi hvernig gervigreind getur nýst við þróun námsefnis og verkefna. Þar var áherslan skýr, kennarinn leggur til fagþekkinguna og kennslumarkmiðin, gervigreindin aðstoðar við úrvinnslu og uppsetningu og kennarinn ber ábyrgð á lokaafurðinni. Leifur Ingi, konrektor Menntaskólans við Sund, fjallaði jafnframt um tækifærin sem felast í nýjum möguleikum í námsefnisgerð, því að mæta nemendum með nýjum hætti og að þróa skólastarf í takt við samfélagið.
Dæmin sýndu að umræðan er þegar farin að færast frá því að spyrja hvað gervigreind geti gert yfir í mun hagnýtari spurningu: Hvar getur hún bætt nám og kennslu?
Tæknin ein og sér dugar ekki
Eitt af því sem kom skýrt fram í umræðunum var að góð gervigreindarverkfæri ein og sér tryggja ekki árangursríka innleiðingu. Petra Pétursdóttir hjá APRÓ fór yfir reynslu úr innleiðingarverkefnum og þá flöskuhálsa sem geta komið upp. Þar skipta breytingastjórnun, fræðsla, hvati, öryggi og skýrar forsendur ekki síður máli en tæknin sjálf. Það þarf að styðja kennara og starfsfólk, skapa svigrúm til að prófa sig áfram og byggja upp sameiginlegan skilning á því hvernig og hvenær tæknin á að vera notuð.
Þetta á ekki síður við um nemendur. Markmiðið er ekki að gervigreind geri verkefnin fyrir þá heldur að þeir læri að nýta hana sem verkfæri og haldi áfram ábyrgð á eigin námi.
Við þurfum ekki öll að leysa sömu vandamálin hvert í sínu horni
Kannski var mikilvægasti lærdómurinn af samtalinu sá að mörg þeirra álitaefna sem skólarnir standa frammi fyrir eru sameiginleg.
Hvernig eigum við að nálgast námsmat þegar nemendur hafa aðgang að öflugri gervigreind? Hvaða hæfni verður mikilvægari? Hvernig styðjum við kennara? Hvaða reglur þurfa að vera skýrar? Hvernig tryggjum við öryggi og persónuvernd? Og hvaða tæknilegu innviðir þurfa að vera til staðar?
Þetta eru spurningar og áskoranir sem hver skóli þarf ekki endilega að leysa frá grunni. Ein af megináherslum viðburðarins var einmitt að tengja saman skóla, stjórnvöld og sérfræðinga, deila reynslu og ræða hvernig hægt sé að læra meira hvert af öðru.
Það felast mikil tækifæri í auknu samstarfi og sameiginlegri þekkingaruppbyggingu, á sama tíma og mikilvægt er að skapa nægjanlegt svigrúm fyrir ólíkar þarfir skóla, kennara og nemenda.
Samtalið heldur áfram
Við hjá APRÓ viljum halda áfram að skapa vettvang fyrir þetta samtal og leggja okkar af mörkum með þeirri þekkingu sem við höfum byggt upp á innleiðingu gervigreindar, tæknilegri útfærslu, öryggi og breytingastjórnun. Markmiðið er ekki að finna eina lausn sem allir eigi að nota heldur að hjálpa til við að skapa góðar forsendur fyrir örugga, sveigjanlega og markvissa notkun gervigreindar í íslensku skólastarfi.
Við þökkum öllum þeim sem tóku þátt í viðburðinum, bæði þeim sem deildu reynslu sinni og þeim sem tóku þátt í umræðunni.
Þetta var vonandi bara byrjunin á áframhaldandi samtali og samstarfi um gervigreind í íslensku menntakerfi