Skapandi eyðilegging í beinni

Titringur á mörkuðum

Ef þú horfir á IGV vísitölu hugbúnaðarfyrirtækja núna í febrúar 2026, sérðu rauðglóandi tölur á mörkuðum sem gætu litið út eins og hrun en hún hefur lækkað um 20-30% á örskömmum tíma (ServiceNow, Atlassian, Salesforce o.fl.). Það sem er sérstakt í viðbrögðum markaðarins er að þetta snýst ekki um að fyrirtækin séu að skila slökum rekstrartölum eða lélegri afkomu, því þvert á móti er rekstur þessara fyrirtækja góður og hagnaður að aukast í mörgum tilfellum.

Spádómar greiningarfélaga eins og Gartner og Goldman Sachs hjálpa hins vegar ekki til við að róa taugarnar hjá fjárfestum. Þeir sjá fram á kerfislæga tilfærslu á fjármagni sem ógnar tekjustraumi hugbúnaðarfélagana. Eins og sjá má á meðfylgjandi mynd, er gert ráð fyrir að heildarmarkaður (TAM) fyrir hefðbundna hugbúnaðarleigu (SaaS) nái hámarki í kringum 2027 og dragist svo verulega saman. 

Á sama tíma tekur markaður fyrir gervigreindar fulltrúa (e. Agents) við keflinu og vex svo hratt að hann mun gnæfa yfir gamla módelið strax árið 2030.

Lækkunin stafar frekar af hræðslu fjárfesta sem telja að með tilkomu gervigreindarinnar sé rótgrónum viðskiptalíkönum stefnt í hættu. Viðskiptamódel að selja leyfi fyrir hvern notanda (e. per-seat pricing) gæti verið að renna sitt skeið og mikil óvissa ríkir um hvort þörf verði fyrir þessi verkfæri í óbreyttri mynd í framtíðinni. Þessari þróun fylgir eðlilega talsverður titringur, þó svo að flest bendi til þess að nýju viðskiptamódelin muni fela í sér að þú borgir hreinlega fyrir raunverulega notkun eða jafnvel beinar niðurstöður í verkefnum í stað þess að leigja bara aðgang að hugbúnaðinum sem þessi fyrirtæki bjóða.

2025 var árið sem gervigreindin upplýsti okkur en 2026 er árið sem hún byrjar að framkvæma verkefni fyrir okkur

Stökkið á milli áranna 2025 og 2026 markar grundvallarbreytingu á hlutverki tækninnar í okkar daglega lífi. 

Árið 2025 var gervigreindin okkar helsti „aðstoðarmaður“ sem við gátum spurt um hæsta tind landsins, nýtt til að fá hugmyndir eða látið draga saman vinnuskjöl til að gera okkur örlítið fljótari. 

Árið 2026 höfum við hins vegar tekið stökkið yfir í að gervigreindin sé komin í framkvæmdargír með svokölluðum gervigreindar fulltrúum (e. agents).

Hvað er „agent“ eiginlega á mannamáli?

Til að skilja þessa breytingu er best að hugsa um muninn á verkfæri og vinnuframlagi:

• Gamla tæknin (SaaS): Var eins og að kaupa borvél sem þú þurftir að kunna á og framkvæma verkið sjálf(ur)

• Agentinn: Er eins og að ráða smið og þú þarft ekki að kunna á borvélina; þú segir honum bara hvar þú vilt hafa hilluna og hann mætir, skipuleggur verkið og klárar það.

Agentar eru þannig stafrænir vinnufélagar sem geta stýrt verkefnum nákvæmlega eins og manneskja. Þeir geta farið inn í bókhaldskerfið þitt, borið saman flókin gögn og klárað verkefni á eigin spýtur án þess að þú þurfir að smella á einn einasta hnapp og það sem meira er, þá getur þú núna stýrt heilu deildunum af þessum gervigreindar fulltrúum (e. Agents) sem vinna saman að þeim markmiðum sem þeim eru sett.

Tækni- og innviðarisarnir verða stærstu vinnuveitendur heims

Fjárfestar sjá að þeir sem skaffa okkur gervigreindina eru hægt og rólega að breytast í stærstu vinnuveitendur heims, og þess vegna eru væntingar til þeirra svona háar.

• Sam Altman (OpenAI): Telur að stafrænir vitsmunir séu að verða nýja rafmagnið. Markmiðið er að gera vinnuframlag gervigreindar svo ódýrt og aðgengilegt að ein manneskja geti stýrt heilu deildunum af stafrænum starfsmönnum.

• Thomas Kurian (Google Cloud): Á meðan sumir spá dauða alls hefðbundins hugbúnaðar, segir Kurian að hugbúnaðurinn muni lifa áfram en hlutverk hans breytast. Hann verður eldsneytið (gögnin) sem gervigreindar fulltrúarnir (e. agents) nota til að framkvæma vinnu.

• Andy Jassy (AWS): Hann sér AWS sem „ráðningarskrifstofu“ framtíðarinnar þar sem þú leigir milljarða gervigreindar fulltrúa til að vinna verkefni.

• Satya Nadella (Microsoft): Hann telur að hefðbundinn hugbúnaður muni heyra sögunni til því gervigreindar fulltrúar (e. Agents) munu sjá um vinnuna sem notendur sinntu áður.

• Jensen Huang (Nvidia): Hann talar um „AI-verksmiðjur“ og spáir því að stærsta innviðauppbygging sögunnar snúist nú um að breyta raforku í stafrænir vitsmuni og ætlar að skaffa innviðina í það.

• Larry Ellison (Oracle): Ellison byggir nú gagnaver knúin kjarnorku til að tryggja að gervigreindar fulltrúarnir (e. Agents) hafi næga orku til að vinna með einkagögn fyrirtækja.

• Zuckerberg (Meta): Hann segir að þeir séu ekki að selja gervigreind en séu að nota hana til að gera þjónustur þeirra okkar ómissandi. Hann vill eiga vistkerfið þar sem vinnan fer fram.

• Elon Musk: Musk spáir því að vinna muni á endanum breytast í „áhugamál“ þar sem gervigreind og vélmenni (eins og Optimus) sjá um framleiðslu í stað fólks. 

Grunnurinn: Rafmagn og gagnaver

Þótt sýn þessara manna sé spennandi, hvílir hún á veruleika sem krefst áður óþekkts magns af auðlindum. Gervigreindin er nefnilega ekkert að fara og hún þarf mikla orku til að geta starfað.

Þegar við látum hana búa til lausnir fyrir okkur, þá þarf hún gríðarlega orku og reiknigetu sem skýrir hina gífurlegu fjárfestingu í innviðum í Bandaríkjunum og þann ríka stuðning stjórnvalda við uppbyggingu gagnavera. 

Stjórnvöld sjá í hvað stefnir: orka og reiknigeta eru orðin að nýju olíunni og er orðið stefnumarkandi þjóðaröryggismáli fyrir bandaríkinn.

Vinnuframlagið flyst í skýið

Við erum að upplifa gríðarlega tilfærslu á kostnaði þar sem markaðirnir reyna að átta sig á því hvernig eigi að verðleggja framtíð þar sem vinna er ekki lengur mæld í fjölda starfsmanna á skrifstofunni. Í stað þess að greiða starfsmanni föst laun fyrir að nota tölvu og í hefðbundin skrifstofustarfi, eru útgjöldin að færast í auknum mæli til tækni- og innviðarisanna sem skaffa okkur þessa stafrænu vinnu.

Vinnan er nefnilega farin að mælast í svokölluðum „tokens“ – sem eru í raun stafrænar mælieiningar á þá stafræna vitsmuni og það vinnuframlag sem gervigreindin leysir af hendi fyrir þig. 

Viðskiptamódel hugbúnaðarleigunnar er að ganga í gegnum grundvallarbreytingu; við erum smám saman að hætta að greiða fyrir aðgang að verkfærum og byrjuð að kaupa vinnuframlagið sem þau skila

Niðurstaða

Þessi titringur á mörkuðum er því í raun birtingarmynd skapandi eyðileggingar, þar sem gamalt víkur fyrir nýju.

Markaðurinn er ekki að hafna framtíðinni; hann er einfaldlega að reyna að átta sig á því hvar verðmætasköpunin mun liggja. 

Þótt stóru tækni- og innviðarisarnir leggi grunninn og skaffi stafrænu vitsmunina, er alls óvíst hver munu standa uppi sem sigurvegari í þessu kapphlaupi. 

Það er alveg jafn líklegt að sprotafyrirtæki sem byggja ofan á þessa innviði muni sækja stóran hluta verðmætanna.

Við stöndum á krossgötum þar sem virðið er að færast frá notkun á tólunum sjálfum yfir í niðurstöðuna sem þau skila. Þegar við hættum að borga fyrir aðgang að hugbúnaði og byrjum að borga fyrir gervigreindar fulltrúa sem vinna vinnuna, breytist allt verðmætamat. 

Framtíðin mun ekki bara mælast í fjölda starfsmanna, heldur í stafrænum vitsmunum knúnum áfram af „tokens“ og orku.